ပွဲချိန်အရှည်နှင့် အချိန်ဖြည့်တိုး: IFAB Law 7 က ဘာပြောသလဲ

ဘောလုံးပွဲတစ်ပွဲ၏ ဂိုးစုစုပေါင်းကို ခန့်မှန်းတဲ့အခါ လူတိုင်း အရေးပါတာက ပွဲဘယ်လောက်ကြာမလဲ ဆိုတာပါ။ ပွဲချိန်ကို IFAB Laws of the Game ရဲ့ Law 7 က ဘယ်လိုသတ်မှတ်ထားသလဲ ဆိုတာ အရင်သိထားရင် အချိန်ဖြည့်တိုး (added time) နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ရှုပ်ထွေးမှုကို ပိုရှင်းရှင်းလင်းလင်း ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးက ဥပဒေစာသားကို အခြေခံပြီး ကိုယ်ပိုင်တွက်ချက်မှုနဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေကို သီးခြားခွဲပြထားပါတယ်။

ပွဲ၏ အခြေခံ ကြာချိန်

IFAB Law 7.1 အရ ပွဲတစ်ပွဲသည် ၄၅ မိနစ်စီရှိသော နှစ်ဝက်နှစ်ခု ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီကြာချိန်ကို ကိုးကားထားတဲ့ ပြိုင်ပွဲစည်းကမ်းနဲ့ ကစားသမားနှစ်သင်း၊ ရဲဖိုးနဲ့ မတိုင်မီ သဘောတူမှသာ လျှော့နိုင်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ပွဲတစ်ပွဲရဲ့ ကြာချိန်ဟာ ပုံသေမဟုတ်ဘဲ ရဲဖိုးရဲ့ စီရင်ချက်နဲ့ အချိန်ဖြည့်တိုးက ပြောင်းလဲနိုင်တာပါ။

ဆုံးရှုံးသွားသော အချိန်ကို ဘယ်လို ထည့်တွက်သလဲ

Law 7.3 အရ ရဲဖိုးဟာ နှစ်ဝက်တစ်ဝက်ချင်းစီအတွက် ဆုံးရှုံးသွားတဲ့ ကစားချိန်ကို အချိန်ဖြည့်တိုးအဖြစ် ထည့်ပေးရပါတယ်။ ထည့်ဝင်ရမယ့် အကြောင်းရင်းတွေထဲမှာ အစားထိုးမှု၊ ဒဏ်ရာရသူကို ကုသခြင်း သို့မဟုတ် ဖယ်ရှားခြင်း၊ အချိန်ဖြုန်းခြင်း၊ နောက်ဆုံးစည်းကမ်း (ဖယ်ထုတ်ခံရမှု နဲ့ အရေးယူမှု)၊ ဆေးဝါးကုသမှု၊ ပြိုင်ပွဲစည်းကမ်းက ခွင့်ပြုထားတဲ့ ရေသောက်ချိန်နှင့် အအေးပေးချိန်၊ VAR စစ်ဆေးမှုနဲ့ ပြန်လည်သုံးသပ်မှု၊ ဂိုးဆင်းမှုဂုဏ်ပြုပွဲ နဲ့ ပြန်စမှု နှောင့်နှေးခြင်း တို့ ပါဝင်ပါတယ်။

အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုက အချိန်ဖြည့်တိုးကို ရဲဖိုးက အနိမ့်ဆုံး ကြာချိန်အဖြစ် ဖော်ပြတဲ့ စံနှုန်းပါ။ ဥပဒေအရ စတုတ္ထရဲဖိုး (fourth official) က နှစ်ဝက်တစ်ခုစီရဲ့ နောက်ဆုံးမိနစ်ရဲ့ အဆုံးမှာ အနည်းဆုံး ထည့်ရမယ့် အချိန်ကို ညွှန်ပြပါတယ်။ ရဲဖိုးက ထိုအချိန်ကို တိုးနိုင်ပေမယ့် လျှော့ခွင့် မရှိပါ။ နှစ်ဝက်ပထမ အချိန်ရဲ့ အမှားကို ဒုတိယနှစ်ဝက်ရဲ့ အချိန်ပြောင်းပြီး ပြန်ညှိခွင့်လည်း မရှိပါ။

အချိန်ဖြည့်တိုးနှင့် ပွဲရလဒ်ကို ခွဲခြားပါ

အချိန်ဖြည့်တိုးက ပွဲပြီးဆုံးချိန်ကို ထိခိုက်တဲ့ အရာဖြစ်ပေမယ့် ပွဲ၏ ရလဒ်ကို အလိုအလျောက် မပြောင်းစေပါဘူး။ ဂိုးက အချိန်ဖြည့်တိုးအတွင်း ဝင်ရင် ပွဲရလဒ်ထဲ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပွဲ၏ စုစုပေါင်းကြာချိန်ကို အတိအကျ ဘယ်လောက်ဖြစ်မလဲဆိုတာ ကြိုတင်မသိနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် ဂိုးစုစုပေါင်း အမှတ်ကို ခန့်မှန်းတဲ့အခါ အချိန်ဖြည့်တိုးက ခန့်မှန်းချက် တစ်ခုအဖြစ် ထည့်ရပါတယ်။

Extra time (အချိန်တိုး) နှင့် ပြစ်ဒဏ်ဘော

Law 7.2 အရ ပွဲ၏ နှစ်ဝက်ကြား အနားချိန် (half-time interval) သည် ၁၅ မိနစ်ထက် မပိုရပါ။ ပြိုင်ပွဲစည်းကမ်းက အနားချိန်ကြာချိန်ကို ဖော်ပြရမည်ဖြစ်ပြီး ရဲဖိုး၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့်သာ ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။ အချိန်တိုး (extra time) ၏ နှစ်ဝက်ကြား အနားချိန်တွင်လည်း ရေသောက်ရန် ၁ မိနစ်ထက် မကျော်သော တိုတောင်းသည့် ခဏနားချိန်ကို ခွင့်ပြုထားပါတယ်။ ပြစ်ဒဏ်ဘော (penalty shoot-out) ကို IFAB Law 10 အရ ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက် အနိုင်ရသူ ဆုံးဖြတ်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်အဖြစ် ခွဲခြားထားပါတယ်။ ဆိုလိုတာက shoot-out ဂိုးတွေကို ပွဲရလဒ်ရဲ့ ဂိုးအရေအတွက်ထဲ ပေါင်းမရပါ။

တွက်ချက်ပုံ ဥပမာ — ပွဲတစ်ပွဲ၏ ကြာချိန်မတူညီမှု

ဤဥပမာသည် ကိုယ်ပိုင်တွက်ချက်မှု ဖြစ်ပြီး တရားဝင် ဂဏန်းမဟုတ်ပါ။ ဆိုလိုသည်မှာ ပွဲတစ်ပွဲတွင် ပထမနှစ်ဝက်အတွက် ၂ မိနစ်၊ ဒုတိယနှစ်ဝက်အတွက် ၄ မိနစ် အချိန်ဖြည့်တိုးပြသလျှင် စုစုပေါင်းကစားချိန်မှာ ၄၅ + ၂ + ၄၅ + ၄ = ၉၆ မိနစ် ဖြစ်ပါသည်။

ဒီဥပမာမှာ ပွဲ၏ ကြာချိန်က ပုံမှန် ၉၀ မိနစ်ထက် ၆ မိနစ်ပိုပြီး ၉၆ မိနစ် ဖြစ်သွားပါတယ်။ အချိန်ဖြည့်တိုးက ဂိုးဝင်နိုင်ချေကို ထိခိုက်နိုင်သော်လည်း ဤဆောင်းပါးက ထိုဖြစ်နိုင်ချေကို တိုင်းတာခြင်း မပြုပါ။

ဥပဒေစာသားကို ဖတ်ရန် လမ်းညွှန်

1. Law 7.1: နှစ်ဝက်နှစ်ခု၊ နှစ်ဝက်တစ်ခုစီ ၄၅ မိနစ်။
2. Law 7.2: နှစ်ဝက်ကြား အနားချိန်နှင့် extra time ၏ ရေသောက်ချိန်။
3. Law 7.3: ဆုံးရှုံးသွားသော အချိန်အတွက် ရဲဖိုး၏ ထည့်တွက်ချက်။
4. Law 10: ပွဲပြီးနောက် ပြစ်ဒဏ်ဘော ဆုံးဖြတ်ခြင်း။

Law 7.4 — ပင်နယ်တီ ကန်ရာ ပွဲကို ဘယ်လိုတိုးသလဲ

IFAB Law 7.4 အရ penalty kick ကို ကန်ရမည် သို့မဟုတ် ပြန်ကန်ရမည် ဖြစ်လာပါက ထိုနှစ်ဝက်ကို penalty kick ပြီးစီးသည်အထိ တိုးပေးပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ရဲဖိုးက ပေးထားတဲ့ အချိန်ဖြည့်တိုး မိနစ်ပြီးဆုံးပြီးနောက်မှာတောင် ပင်နယ်တီ ကန်ရဦးမယ်ဆိုရင် ပွဲက ဆက်ရှိနေပါတယ်။ ဒီအတွက် ကြာချိန်ကို ကြိုတင်ပုံသေ ခန့်မှန်းလို့ မရပါ။

Law 7.5 — ပွဲရပ်ဆိုင်းခြင်း

Law 7.5 အရ ရပ်ဆိုင်းခံရသော ပွဲကို ပြိုင်ပွဲစည်းကမ်း သို့မဟုတ် စီစဉ်သူက အခြားနည်းဖြင့် သတ်မှတ်ခြင်းမရှိလျှင် ပြန်ကစားရပါတယ်။ ကစားသမား ခုနစ်ယောက်အောက်ဖြစ်သောကြောင့် ပွဲ ရပ်ဆိုင်းရသည့် အသင်းက တာဝန်ရှိပါက ထိုအသင်း ရှုံးရမည် ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ ဤအခြေအနေမျိုးတွင် ပွဲရလဒ်ကို ရိုးရိုး ဂိုးစုစုပေါင်းနဲ့ ခန့်မှန်းမရပါ။

ဥပမာ ၃ ခု: ကြာချိန်ကို ဘယ်လို တွက်မလဲ

အောက်ပါဇယားသည် ကိုယ်ပိုင် တွက်ချက်မှုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပွဲတစ်ပွဲချင်းစီ၏ တကယ့် ကြာချိန်ကို ရလဒ်ဝဘ်ဆိုက်တွင် စစ်ရပါမည်။

ဇယားရဲ့ ပထမ အတန်းကို ပထမနှစ်ဝက် 45 + 2 = 47၊ ဒုတိယနှစ်ဝက် 45 + 4 = 49၊ စုစုပေါင်း 96 အဖြစ် ထပ်စစ်ထားပါတယ်။ တတိယ အတန်းကတော့ ပင်နယ်တီ ကန်ချိန်ကို ကြိုမသိနိုင်တဲ့အတွက် တိကျတဲ့ ဂဏန်း မပေးပါ။

လူများ လွဲမှားတတ်သော အချက် ၃ ခု

1. အချိန်ဖြည့်တိုးကို ပွဲရပ်ချိန်နဲ့ တူတယ်လို့ မှတ်ခြင်း။ ဖြည့်တိုးမိနစ်က အနိမ့်ဆုံး အချိန်ဖြစ်ပြီး ရဲဖိုးက တိုးနိုင်ပါတယ်။ အချိန်တိုသွားခြင်း မရှိပါ။
2. VAR ကို အချိန်ဖြည့်တိုးနဲ့ ရောမှတ်ခြင်း။ VAR စစ်ဆေးမှုနဲ့ ပြန်လည်သုံးသပ်မှုကြောင့် ဆုံးရှုံးသွားသောအချိန်ကို ရဲဖိုးက ထည့်တွက်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘယ်လောက် ထည့်မလဲ ဆိုတာက ဖြစ်ရပ်တစ်ခုချင်းစီပေါ် မူတည်ပါတယ်။
3. Extra time ကို ရလဒ်ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ တူတယ်လို့ မှတ်ခြင်း။ Extra time ပါဝင်မှုနဲ့ ရလဒ်ကို ဘယ်လို ရှင်းမလဲ ဆိုတာ ပြိုင်ပွဲနဲ့ အော်ပရေတာ စည်းကမ်းက ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ ဥပဒေက ပွဲ၏ စည်းမျဉ်းကို ပေးပေမယ့် လောင်းကစားစည်းကမ်းကို မပေးပါ။

ရေးသားသူ၏ ကန့်သတ်ချက်

ဤဆောင်းပါးက လူတစ်ဦး၏ ပွဲကြည့်အတွေ့အကြုံ သို့မဟုတ် စမ်းသပ်မှုကို အခြေခံခြင်း မရှိပါ။ ပွဲအစစ်များကို ကိုယ်တိုင် စောင့်ကြည့်ပြီး မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း မရှိပါ။ လက်ရှိ ဖော်ပြထားသော အချက်များသည် Laws of the Game စာသားနှင့် ကိုယ်ပိုင် တွက်ချက်မှုကသာ အခြေခံပါတယ်။

အဓိက ဝေါဟာရ

Added time (အချိန်ဖြည့်တိုး)

ဆုံးရှုံးသွားသော ကစားချိန်ကို ထည့်တွက်ရန် နှစ်ဝက်တစ်ခုစီ၏ နောက်ဆုံးမှာ ရဲဖိုးက ပေးသော အချိန်။

Extra time (အချိန်တိုး)

ပြိုင်ပွဲစည်းကမ်းက သတ်မှတ်ထားလျှင် ရလဒ်မရသေးသည့် ပွဲအတွက် ထပ်ဖြည့်သော နှစ်ဝက်နှစ်ခု။

Penalty shoot-out (ပင်နယ်တီ)

ပွဲအပြီး အနိုင်ရသူ ဆုံးဖြတ်သည့် ပြစ်ဒဏ်ကန်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်။ ပွဲ ဂိုးထဲ မရေတွက်ပါ။

Half-time interval (နှစ်ဝက်ကြား အနား)

နှစ်ဝက်ကြား နားချိန်၊ Law 7.2 အရ ၁၅ မိနစ်ထက် မပိုပါ။

ဘာကြောင့် ဥပဒေစာသားကို အခြေခံသလဲ

ဘောလုံးပွဲရလဒ်နဲ့ ကြာချိန်အကြောင်း ဆောင်းပါးတွေမှာ ထင်မြင်ချက် ပေါများပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ထင်မြင်ချက်က စစ်ဆေးလို့ မရနိုင်ပါ။ IFAB က ထုတ်ဝေတဲ့ Laws of the Game က ပွဲတစ်ပွဲ ဘယ်လိုကစားရမလဲ ဆိုတဲ့ တရားဝင် စံချိန်ဖြစ်ပြီး ပြိုင်ပွဲတိုင်း အသုံးပြုတဲ့ အခြေခံပါ။ ဒါကြောင့် ဤဆောင်းပါးက Law 7 ကို အမှတ်အသားအဖြစ် ယူထားပါတယ်။

ဥပဒေက ပြိုင်ပွဲအလိုက် ပြောင်းလဲနိုင်တဲ့ အချက်တွေကိုလည်း ရှင်းရှင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဥပမာ Law 7.1 အရ နှစ်ဝက်တစ်ခု၏ ကြာချိန်ကို ပြိုင်ပွဲစည်းကမ်းနဲ့ ကစားသမားနှစ်သင်း သဘောတူမှသာ လျှော့နိုင်ပါတယ်။ Law 7.2 မှာလည်း နှစ်ဝက်ကြား အနားချိန်ကို ပြိုင်ပွဲစည်းကမ်းက ဖော်ပြရမည် ဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ပြိုင်ပွဲတစ်ခုချင်းစီက စည်းကမ်းမတူနိုင်ပါ။

ပြိုင်ပွဲစည်းကမ်းနဲ့ ဥပဒေ ကွဲပြားနိုင်ချက်

ဥပဒေက ကစားနည်းကို ပေးပေမယ့် ပြိုင်ပွဲတစ်ခုရဲ့ ဖော်မတ် အားလုံးကို မသတ်မှတ်ပါ။ ဥပမာ အချိန်တိုး (extra time) ပါ၊ မပါ ဆိုတာ၊ ပြစ်ဒဏ်ဘော ဆုံးဖြတ်ပုံ ဆိုတာတွေဟာ ပြိုင်ပွဲ အလိုက် ကွဲပြားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပွဲတစ်ပွဲကို လောင်းကြေးချတဲ့အခါ ပွဲရဲ့ ပြိုင်ပွဲ စည်းကမ်းနဲ့ အော်ပရေတာ စည်းကမ်း နှစ်ခုလုံးကို ဖတ်ရမှာပါ။

ကိုယ်တိုင် စစ်ဆေးနည်း ၇ ဆင့်

1. ပွဲရက်၊ အသင်းနှစ်သင်းနဲ့ ပြိုင်ပွဲ အမည်ကို တရားဝင် ပြိုင်ပွဲ ဝဘ်ဆိုက် တစ်ခုတည်းမှာ အတည်ပြုပါ။
2. ပွဲ အကြောင်းအရာ ပေါ်လာချိန်တွင် အချိန်ဖြည့်တိုး ပြသမှုကို မှတ်ထားပါ။
3. နှစ်ဝက်ကြား အနားချိန်နှင့် ပြိုင်ပွဲ စည်းကမ်းကို မှတ်ပါ။
4. ဂိုး ရလဒ်ထဲ extra time နဲ့ ပင်နယ်တီ ပါလားဆိုတာကို အော်ပရေတာ စည်းကမ်းမှာ ကြည့်ပါ။
5. ခန့်မှန်းချက်ကို ပွဲ စုစုပေါင်း ကြာချိန် တစ်ခုတည်းအပေါ် အခြေမခံပါနဲ့။ ကန့်သတ်ချက်များကိုလည်း ထည့်စဉ်းစားပါ။
6. လောင်းကြေး ပမာဏကို ကြိုတင် သတ်မှတ်ပြီး ရှုံးနိမ့်မှု ပြန်လိုက်လုပ်ခြင်းကို ရှောင်ပါ။
7. ပြဿနာ ရှိလျှင် အော်ပရေတာ၏ ထောက်ခံမှု စာမျက်နှာနဲ့ ပြိုင်ပွဲ ရလဒ်ကို သီးခြား စစ်ပါ။

မကြာခဏ မေးသော မေးခွန်းများ

အော်ပရေတာ စည်းကမ်းကို သီးခြား ဖတ်ရမည်

ဒီဥပဒေစာသားက ဘောလုံးကစားနည်းကို သတ်မှတ်ပေးပါတယ်။ လောင်းကြေးဈေးကွက်ရဲ့ ငွေရှင်းစည်းကမ်းကို သတ်မှတ်တာ မဟုတ်ပါ။ အချိန်ဖြည့်တိုးပါဝင်လား၊ extra time ပါဝင်လား၊ ပြစ်ဒဏ်ဘောပါဝင်လား ဆိုတာကို အော်ပရေတာ တစ်ခုချင်းစီက ကိုယ်ပိုင်စည်းကမ်းနဲ့ ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ StakeHub က မည်သည့်အော်ပရေတာ၏ ငွေရှင်းစည်းကမ်းကိုမျှ ဤဆောင်းပါးတွင် အတည်ပြုထားခြင်း မရှိပါ။ ကိုယ်တိုင် လောင်းမယ်ဆိုရင် ကစားမည့် ဈေးကွက်ရဲ့ စည်းကမ်းစာမျက်နှာကို ဖတ်ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်ပါ။

ကိုယ်တိုင် စစ်ဆေးနည်း

• ပွဲရက်၊ အသင်းနှစ်သင်းနှင့် ပြိုင်ပွဲအမည်ကို တရားဝင် ပြိုင်ပွဲဝဘ်ဆိုက် တစ်ခုတည်းနဲ့ စစ်ပါ။
• ပွဲ၏ အချိန်ဖြည့်တိုး ပြသမှုကို ပွဲဖြစ်စဉ်အတွင်း ဘယ်လိုမှတ်သားသလဲ ကြည့်ပါ။
• ဂိုးရလဒ်အတွက် extra time နှင့် ပြစ်ဒဏ်ဘော ပါဝင်မှုကို အော်ပရေတာ စည်းကမ်းမှာ ကြည့်ပါ။
• ခန့်မှန်းချက်ကို ပွဲစုစုပေါင်း ကြာချိန် တစ်ခုတည်း မပေါ်ပါစေနဲ့။ ကန့်သတ်ချက်များကို ထည့်သွင်းပါ။

ကန့်သတ်ချက်များ

ဤဆောင်းပါးတွင် ပြိုင်ပွဲတစ်ခုချင်းစီ၏ ပျမ်းမျှ အချိန်ဖြည့်တိုး ကြာချိန် အချက်အလက် မပါပါ။ ထိုကဲ့သို့ စာရင်းကို တရားဝင်ရင်းမြစ်မှ ရယူရန် အတည်ပြုထားခြင်း မရှိသဖြင့် ဂဏန်းမပေးပါ။ ဥပဒေစာသားနှင့် ကိုယ်ပိုင် ရှင်းလင်းချက်ကိုသာ သီးခြား ခွဲပြထားပါတယ်။ ဤဆောင်းပါးသည် ပညာပေးအချက်အလက်သာ ဖြစ်ပြီး လောင်းကစားအကြံဉာဏ် မဟုတ်ပါ။ ၁၈ နှစ်အောက် ဝင်ရောက်ခွင့်မရှိပါ။