၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလလယ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က မိုဘိုင်းငွေပေးချေမှု အကောင့်များကို ကိုယ်ရေးအချက်အလက် အပြည့်အစုံဖြင့် အဆင့် ၂ (Level-2) အထိ မမြှင့်တင်ထားပါက အကောင့်ကို အပြီးအပိုင် ဖျက်သိမ်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကြေညာချက်တွင် KPay နှင့် WavePay ကဲ့သို့ မိုဘိုင်းငွေအိတ်အကောင့်များ အမည်အားဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ အဆင့်နိမ့်အကောင့်ပိုင်ရှင်များအတွက် လက်ကျန်ငွေကို မည်သို့ ဆက်အသုံးပြုမည်ဆိုသည့် မေးခွန်းကို ဖြေရှင်းပေးရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ယခုဆောင်းပါးသည် ထိုအမိန့်ကို အစအဆုံး ပြန်လည်ဖတ်ရှုပြီး၊ အတည်ပြုအဆင့်ဟု ခေါ်သည့်အရာက လက်တွေ့တွင် ဘာကို ဆိုလိုကြောင်း ရှင်းပြသည်။

ဗဟိုဘဏ်က ထိုလုပ်ဆောင်ချက်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ငွေလိမ်လည်သူများ၊ ဘဏ္ဍာရေးလိမ်လည်မှုများနှင့် မသင့်လျော်သော အသုံးပြုမှုများမှ ပြည်သူကို ကာကွယ်ရန် ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုဆုံးရှုံးမှုများကို ဖြေရှင်းနိုင်သည့် နည်းလမ်းမှာ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် လုံလောက်စွာ ရှိခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ မည်သည့် အချက်အလက်ကို စစ်ဆေးမည်၊ မည်သည့်အဆင့်တွင် ဘယ်လောက်အထိ လွှဲနိုင်မည် ဆိုသည်ကို ခွဲထုတ်ဖော်ပြသည့် တစ်ခုတည်းသော အမိန့်ဖြစ်သောကြောင့်၊ နောက်ပိုင်း အကောင့်အတည်ပြုရေး တောင်းဆိုမှုတိုင်းကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်နိုင်သည့် အခြေခံအချက်အလက်လည်း ဖြစ်လာသည်။

အဆင့် ၂ အတည်ပြုခြင်းသည် အမည်၊ မှတ်ပုံတင်နံပါတ်နှင့် SIM နံပါတ်ကို ချိတ်ဆက်စစ်ဆေးခြင်း

စစ်ဆေးခဲ့သည့် အချက်အလက်များမှာ အကောင့်ပိုင်ရှင်၏ အမည်၊ နိုင်ငံသားစိစစ်ရေးကတ် (မှတ်ပုံတင်) နံပါတ်နှင့် SIM ကတ်နံပါတ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤအချက်အလက်များကို လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာနတွင် ထိန်းသိမ်းထားသည့် ထိုသူ၏ မှတ်တမ်းနှင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဖုန်းနံပါတ်တစ်ခုကို မှတ်ပုံတင်ထားသည့် အမည်နှင့် ကိုယ်တိုင်ပြောသည့် အမည် မကိုက်ညီပါက အဆင့်မြှင့်နိုင်မည် မဟုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံသားစိစစ်ရေးကတ်နံပါတ်တစ်ခုတည်းဖြင့် မိမိအကောင့်ကို မိမိဘာသာ အဆင့်မြှင့်နိုင်သည်ဟု မထင်မှတ်သင့်သည့် အကြောင်းရင်းလည်း ရှိသည်။ စစ်ဆေးမှုက လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံပြီး မှတ်တမ်းနှင့် ချိတ်ဆက်သည့် အဆင့်တစ်ခုကို လိုအပ်နိုင်သောကြောင့်၊ ငွေလွှဲရုံသာ လုပ်နေကျ အသုံးပြုသူအတွက် လုပ်ငန်းစဉ်က ရုတ်တရက် ပိုရှည်လာစေသည်။

အဆင့်တစ်ခုစီတွင် ငွေလွှဲနိုင်သည့် ကန့်သတ်ချက် ကွာခြားပုံ

ထိုစဉ်က KPay အတွက် ဖော်ပြထားသည့် ကန့်သတ်ချက်မှာ အဆင့် ၁ သုံးစွဲသူအတွက် တစ်ရက်လျှင် ကျပ် ၄၀၀,၀၀၀ ခန့် (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၃၅ ခန့်) ဖြစ်ပြီး၊ အဆင့် ၂ သုံးစွဲသူအတွက် တစ်ရက်လျှင် ကျပ် ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် (ဒေါ်လာ ၆၇၀ ခန့်) အထိ ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ အဆင့်တစ်ဆင့် မြှင့်လိုက်လျှင် တစ်ရက်လွှဲနိုင်သည့် ပမာဏ ငါးဆ ကွာသွားသည်။

ဤဂဏန်းများသည် KPay အတွက် ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ မိုဘိုင်းငွေအိတ်တစ်ခုစီ၏ ကန့်သတ်ချက်သည် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူက သတ်မှတ်သည့် မူဝါဒအပေါ် မူတည်သည်။ ဤနေရာတွင်ရှိသော အသုံးဝင်သည့် အချက်မှာ ဂဏန်းများကို အတိအကျ မှတ်ထားခြင်း မဟုတ်၊ အတည်ပြုအဆင့်တစ်ခုစီကို ငွေလွှဲနိုင်သည့် အများဆုံးပမာဏနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်ဆိုသည့် သဘောတရား ဖြစ်သည်။ အတည်ပြုမှု အပြည့်အစုံမရှိသည့် အကောင့်တစ်ခုကို စနစ်က ယာယီအကောင့်အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ငွေလှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းထားခြင်းဖြင့်၊ တစ်နေ့တည်းတွင် ငွေအမြောက်အမြား လွှဲထွက်သွားခြင်းကို ကန့်သတ်နိုင်သည်။

ဗဟိုဘဏ်က မည်သည့်နေ့တွင် စတင် စစ်ဆေးမည်ဟူသော ရက်စွဲအတိအကျကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်း မရှိသည်ကိုလည်း မှတ်သားထားသင့်သည်။ အဆင့် ၂ အောက်ရှိ အကောင့်များ ပိတ်ခံရမည်ဟု သတိပေးခဲ့ပြီး၊ မမြှင့်လိုသူများကို မိမိတို့၏ လက်ကျန်ငွေကို ဆက်အသုံးပြုနိုင်ရန် မိုဘိုင်းငွေပေးချေမှု ဝန်ဆောင်မှု ကုမ္ပဏီကို ဆက်သွယ်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ရက်စွဲမပါဘဲ ပိတ်မည်ဟု သတိပေးခြင်းက သတင်းထက် မေးခွန်းကို ပိုထုတ်ခဲ့သည်။

ငွေလွှဲချိန် မှတ်တမ်းတင်ရေး တောင်းဆိုချက်နှင့် အများပြည်သူ၏ တုံ့ပြန်မှု

ထိုအမိန့်တွင် ငွေလွှဲမှတ်တမ်းတင်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော အပိုင်းလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကိုယ်စားပြု ငွေပေးချေမှု ဆိုင်များကို CCTV ကင်မရာ တပ်ဆင်ရန် ညွှန်ကြားပြီး၊ မိုဘိုင်းငွေပေးချေမှုစနစ်ဖြင့် ငွေလွှဲသူများကို လျှို့ဝှက်ကင်မရာဖြင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ရန် တင်းကျပ်စွာ ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ Wave Money ကလည်း ငွေပေးချေမှု ဆိုင်များတွင် ငွေလွှဲသည့်အခါ မှတ်ပုံတင်ကတ် ယူလာရန် မဖြစ်မနေ လိုအပ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

ထိုစဉ်က နေအိမ်ခန်းစားပွဲတွင် ငွေလွှဲရုံသာ ကျင့်သားရနေသည့် အသုံးပြုသူအများစုအတွက် ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲမှုမှာ ရှင်းလင်းမှု မရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ခံတစ်ဦးက ထိုတောင်းဆိုချက်သည် မလိုအပ်ဘဲ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပြီး၊ အသုံးပြုသူများ မိမိဘာသာ အဆင့် ၂ ကို မမြှင့်နိုင်ကြကြောင်း အဓိကအကြပြချက်အဖြစ် ထောက်ပြခဲ့သည်။ အကောင့်မြှင့်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်ကို ကိုယ်တိုင် မပြီးမြောက်နိုင်ခြင်းက အသုံးပြုသူအတွက် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံး၏ အခက်အခဲကို ပြသည်။

KBZ Pay အသုံးပြုသူတစ်ဦးကမူ အဆင့် ၁ နှင့် အဆင့် ၂ ကွာခြားချက်ကို နားမလည်ကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် ငွေကို ပိုလုံခြုံသည်ဟု ယူဆသည့် ဘဏ်စာရင်းသို့ ပြောင်းထားမည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောခဲ့သည်။ ငွေပေးချေမှုစနစ်ပေါ်တွင် လုပ်ငန်းလည်ပတ်နေသူများနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်အက်ပ် အသုံးမကျွမ်းသော သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် စိုးရိမ်မှု ပိုများခဲ့သည်။ ကြေညာချက်သည် ထိုစဉ်က ကုမ္ပဏီအထိ မရောက်ရှိသေးကြောင်း KPay ဝန်ထမ်းတစ်ဦးက ဆိုပြီး၊ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက် ရရှိပါက Facebook မှတစ်ဆင့် ကြေညာမည်ဟု ဖြေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဆင့် ၁ အကောင့်များကို ဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။

အမိန့်နောက်ကွယ်ရှိ ရည်ရွယ်ချက်အပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှု

လေ့လာသူများက ထိုပြောင်းလဲမှုများသည် အာဏာပိုင်များကို ဆန့်ကျင်သည့် အဖွဲ့များထံ လှူဒါန်းငွေ စီးဆင်းမှုကို ရပ်တန့်စေရန် ရည်ရွယ်သည်ဟု မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။ ဤမေးခွန်းသည် အမိန့်ထုတ်ပြန်စဉ်က ကောလာဟလ အဆင့်သာ ရှိပြီး၊ ဗဟိုဘဏ်က ရည်ရွယ်ချက်အဖြစ် တစ်ခါမျှ ထုတ်ဖော်ပြောကြားသည့် အထောက်အထား မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် လုံခြုံရေးနှင့် လိမ်လည်မှုကာကွယ်ရေး ရည်ရွယ်ချက်နှင့် နိုင်ငံရေးအကျိုးသက်ရောက်မှုဆိုင်ရာ မေးခွန်းကို ခွဲခြားစွာ ဖတ်ရန် လိုအပ်သည်။

ထိုအတည်ပြုစည်းမျဉ်းက ယနေ့ ငွေလွှဲသည့်အခါ ဘယ်လိုအသုံးဝင်သေးသလဲ

ထိုအမိန့်၏ အဓိကအချက်များကို ယနေ့ အသုံးပြုသူတစ်ဦး ကိုယ်တိုင်စစ်ဆေးနိုင်သည့် အချက်အဖြစ် ပြန်ဖတ်နိုင်သည်။ အကောင့်တွင် မှတ်ပုံတင်ထားသည့် အမည်သည် မိမိ၏ တရားဝင်အမည်နှင့် တူညီခြင်း၊ SIM ကတ်ကို မိမိအမည်ဖြင့်သာ မှတ်ပုံတင်ထားခြင်း၊ ငွေလွှဲသူအမည်နှင့် အကောင့်ပိုင်ရှင်အမည် ကိုက်ညီခြင်းတို့ကို ကြိုတင် စစ်ဆေးထားခြင်းသည် အစစ်ဆေးခံရစဉ် အချိန်ကုန်ခြင်းကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ ငွေလွှဲပြီးတိုင်း ငွေလွှဲအမှတ် (transaction ID) နှင့် မျက်နှာပြင်ဓာတ်ပုံကို သိမ်းထားခြင်းသည် နောက်ပိုင်း အငြင်းပွားမှုများအတွက် တစ်ခုတည်းသော အထောက်အထား ဖြစ်သည်။

ကန့်သတ်ချက်နှင့် ပတ်သက်၍ လက်တွေ့ရှင်းလင်းချက်ကို WavePay ဖြင့် ငွေသွင်းနည်း လမ်းညွှန် တွင် အဆင့်ဆင့် ဖော်ပြထားသည်။ ကန့်သတ်ချက် အတိအကျကို ယခုဆောင်းပါးတွင် ကိန်းဂဏန်းအနေဖြင့် မဖော်ပြထားခြင်းက ရှောင်လွှဲခြင်း မဟုတ်ပါ။ လက်ရှိ ကန့်သတ်ချက်၊ အခကြေးငွေနှင့် အတည်ပြုလိုအပ်ချက်များကို ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော မူဝါဒအဖြစ် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူက သတ်မှတ်ပြီး၊ အက်ပ်တွင်း အသိပေးချက်မှတစ်ဆင့်သာ တရားဝင် အသိပေးလေ့ရှိသည်။

ခိုးယူခံရသော ဖုန်းတစ်လုံးကို ကိုယ်ပိုင်အကောင့်အဖြစ် ပြန်အသုံးပြုရန် ကြိုးစားသည့် အခြေအနေတွင် ဤစနစ်၏ အကျိုးသက်ရောက်မှု ထင်ရှားသည်။ အကောင့်ဖွင့်ထားသည့် အမည်၊ မှတ်ပုံတင်နံပါတ်နှင့် SIM နံပါတ်တို့ ချိတ်ဆက်ထားခြင်းက အခြားသူတစ်ဦးက ထိုအကောင့်ကို လွှဲပြောင်းရယူရန် ခက်ခဲစေသည်။ ဤအကျိုးအမြတ်ကို ရရှိရန် အသုံးပြုသူဖက်မှ အပေးအယူမှာ မှတ်ပုံတင်ထားရမည့် ကိုယ်ရေးအချက်အလက် နှင့် အဆင့်ကန့်သတ်ချက်တို့ ဖြစ်သည်။

နိဂုံးအစား လက်ရှိအခြေအနေကို စစ်ဆေးနည်း

ထိုစဉ်က ဗဟိုဘဏ်က အဆင့်အမည်များနှင့် အဆင့်တစ်ခုစီ၏ ငွေလွှဲကန့်သတ်ချက်ကို ရှင်းလင်းစွာ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ထိုအဆင့်အမည်များနှင့် ကန့်သတ်ချက်ဂဏန်းများကို တူညီစွာ ထိန်းသိမ်းထားသည်ဆိုသည့် အတည်ပြနိုင်သော အထောက်အထား မရှိပါ။ မိုဘိုင်းငွေအိတ်တစ်ခုကို ငွေလွှဲရန် အသုံးပြုမည်ဆိုပါက အက်ပ်ထဲရှိ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် စာမျက်နှာတွင် မိမိအဆင့်ကို ဖတ်ပြီး အမည်မှန်ကန်ခြင်းကို ဦးစွာ စစ်ဆေးသင့်သည်။ လက်ရှိ ငွေလွှဲကန့်သတ်ချက် ပြောင်းလဲမှုနှင့် အတည်ပြုလိုအပ်ချက်ဆိုင်ရာ အသိပေးချက်များကို အက်ပ်တွင်း အသိပေးစာ၊ SMS နှင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ၏ တရားဝင်စာမျက်နှာတို့မှသာ အတည်ပြုစစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည်။